Πέτρινα γεφύρια του Παγγαίου

Του Θανάση Δασκαλούδη

Η περιοχή του Παγγαίου όρους διαθέτει έναν αρκετά μεγάλο αριθμό παλιών πέτρινων γεφυριών. Τα γεφύρια αυτά, σε αντίθεση με τα φημισμένα μεγάλα  γεφύρια της Ηπείρου και της Δυτικής Μακεδονίας, είναι μικρά σε μέγεθος και, στην πλειοψηφία τους, άγνωστα. Παρόλα αυτά συνεχίζουν να είναι αξιόλογα δείγματα λαϊκής αρχιτεκτονικής, μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου και αποτελούν σημαντικά ιστορικά τεκμήρια.

Ιστορικές αναφορές για το πότε και από ποιούς κτίστηκαν, δεν υπάρχουν. Οι ελάχιστες πληροφορίες για αυτά, διασώζονται μέσα από τις προφορικές μαρτυρίες των ηλικιωμένων κατοίκων. Το πιο πιθανό είναι να έχουν κατασκευαστεί  τον 19ο αιώνα από συνεργεία μαστόρων της Ηπείρου και της Δυτικής Μακεδονίας, που έκτισαν και τα περισσότερα σπίτια των χωριών.

Η πλειοψηφία των γεφυριών βρίσκεται μέσα στους οικισμούς, περιμετρικά του βουνού και γεφυρώνουν τα ρέματα και τις στενές χαράδρες που εμπόδιζαν την μεταξύ τους επικοινωνία, ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες που τα ορμητικά νερά των χειμάρρων έκαναν αδύνατη την διέλευση τους.  

Τα ονόματά τους προέρχονται από το όνομα του χωριού, από την τοποθεσία στην οποία βρίσκονται ή από τον όνομα του ιδιοκτήτη κάποιου γειτονικού σπιτιού.

Ο αρχικός αριθμός τους ήταν υπερδιπλάσιος αλλά πολλά από αυτά, είτε αντικαταστάθηκαν από νέα τσιμεντένια γεφύρια, είτε μπαζώθηκαν, είτε εντοιχίστηκαν σε τσιμεντένιους οχετούς  κατά την διάνοιξη σύγχρονων αυτοκινητόδρομων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα πέτρινα γεφύρια της Ελευθερούπολης όπου από τα οκτώ που υπήρχαν, έχει διασωθεί μόνο το ένα. Επίσης σε αρκετά από τα πέτρινα γεφύρια έχει ασφαλτοστρωθεί το οδόστρωμά τους και έτσι συνεχίζουν μέχρι και σήμερα να εξυπηρετούν τις μετακινήσεις ανθρώπων και αυτοκινήτων.

Τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα στον πρώην Δήμο Πιερέων, υπήρξε μια οργανωμένη προσπάθεια για την διάσωσή τους και έτσι, 15 πέτρινα  γεφύρια αναπαλαιώθηκαν και συντηρήθηκαν. Όμως μόνο τα έξι γεφύρια του χωριού Δωμάτια έχουν κηρυχτεί διατηρητέα μνημεία (ΦΕΚ. 792/Β/17-12-1990).

 

Στην ιστοσελίδα αυτή παρουσιάζονται 25 γεφύρια και 2 υδρογέφυρες που έχουν εντοπιστεί στην περιοχή του Παγγαίου. Το κάθε γεφύρι συνοδεύεται από σύντομες πληροφορίες και  από αντίστοιχο  φωτογραφικό υλικό. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει δοθεί στην τοποθεσία των γεφυριών για όσους θέλουν να τα επισκεφτούν. Γι αυτό υπάρχει χάρτης με την θέση του κάθε γεφυριού και περιγράφεται αναλυτικά ο τρόπος  προσέγγισής του.

 

Απρίλιος 2017

Θανάσης Δασκαλούδης

 

 

Βιβλιογραφία:

  • “Τα παραδοσιακά πέτρινα γεφύρια του νομού Καβάλας”  Γιώργος Μυτιληνός,  2007
  • “Μακεδονικά γεφύρια” Γεώργιος Τσότσος,  1997
  • “Τα πέτρινα γεφύρια των Σερρών” Αθανάσιος Τιλκίδης,  1996
  • “1500 τοξωτά πέτρινα γεφύρια της Ελλάδος” Γιώργος & Εύη Μπεληγιάννη,  2011

Πολλά περισσότερα σχετικά με τα γεφύρια του Παγγαίου με πλήθος Φωτογραφιών και ιστορικών στοιχείων στην σελίδα του ΕΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ ΕΔΩ που είναι και η πηγή αυτού του άρθρου

Facebook Comments
1,446 προβολές
X
+